საქართველოში გავრცელებულია მოსაზრება, რომ HACCP სისტემა მხოლოდ რესტორნებსა და კვების ობიექტებს ეხება. რეალობა უფრო ფართოა და აფთიაქებიც ხშირად ხვდებიან რეგულაციების მოქმედების არეალში, ოღონდ განსხვავებული ლოგიკით.
მოდი, ნაბიჯ-ნაბიჯ გავარჩიოთ, რას ამბობს კანონი.
1. რა არის HACCP და ვის ეხება პირდაპირ
HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) არის სისტემა, რომელიც სავალდებულოა იმ ბიზნესებისთვის, რომლებიც:
-
აწარმოებენ
-
ამუშავებენ
-
ინახავენ
-
გადაამუშავებენ
-
ან რეალიზაციას ახორციელებენ სურსათზე
ეს განსაზღვრულია საქართველოს კანონით: „სურსათის/ცხოველთა საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსით“
მთავარი პრინციპი: თუ საქმიანობა ეხება სურსათს, HACCP სავალდებულოა.
2. აფთიაქი ≠ სურსათის ობიექტი (ძირითადად)
კლასიკური აფთიაქი, რომელიც რეალიზაციას ახორციელებს:
-
მედიკამენტებზე
-
სამედიცინო დანიშნულების საშუალებებზე
-
კოსმეტიკურ და ჰიგიენურ პროდუქტებზე
❌ არ ითვლება სურსათის ბიზნესოპერატორად
შესაბამისად
❌ HACCP სისტემის დანერგვა სავალდებულო არ არის
აფთიაქები ძირითადად რეგულირდება:
-
საქართველოს კანონი „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“
-
ჯანდაცვის სამინისტროსა და შესაბამისი სააგენტოების რეგულაციებით
3. როდის ეხება HACCP აფთიაქს?
აქ იწყება ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი HACCP აფთიაქს ეხება მხოლოდ გარკვეულ შემთხვევებში.
✔ HACCP სავალდებულო ხდება, თუ აფთიაქი:
-
რეალიზაციას ახორციელებს სურსათზე
-
დიეტურ საკვებზე
-
სპეციალური დანიშნულების საკვებზე
-
ბავშვთა საკვებზე
-
ბიოლოგიურად აქტიურ დანამატებზე (BAA)
-
-
ახორციელებს სურსათის შენახვას (მაგ. საწყობი, ცივი ჯაჭვი, ტემპერატურული კონტროლი)
-
ახორციელებს იმპორტს ან დისტრიბუციას, რომელიც რეგისტრირებულია როგორც სურსათის საქმიანობა
ასეთ შემთხვევაში აფთიაქი უკვე ორმაგი სტატუსის მქონე ბიზნესოპერატორია და სურსათის ნაწილზე ვალდებულია ჰქონდეს HACCP.
4. რა არ მოეთხოვება აფთიაქს HACCP-ის ფარგლებში
თუ აფთიაქი არ ეხება სურსათს, მას:
-
❌ არ მოეთხოვება HACCP გეგმა
-
❌ არ მოეთხოვება ტემპერატურის ჟურნალები სურსათისთვის
-
❌ არ მოეთხოვება დასუფთავების გრაფიკები HACCP ფორმატით
-
❌ არ მოეთხოვება HACCP ჯგუფი
მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ არანაირი კონტროლი არ არსებობს.
5. რა კონტროლი არსებობს აფთიაქებისთვის HACCP-ის გარეშე
აფთიაქებს მაინც მოეთხოვებათ:
-
სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დაცვა
-
შენახვის პირობების კონტროლი
-
ტემპერატურული რეჟიმების დაცვა (მედიკამენტებისთვის)
-
დოკუმენტაციის წარმოება (ფარმაცევტული რეგულაციებით)
ეს უკვე HACCP არაა, არამედ ფარმაცევტული ხარისხისა და უსაფრთხოების სისტემაა
6. მთავარი შეცდომა ბაზარზე
ხშირად ხდება, რომ:
-
კონსულტანტები აფთიაქებს უსაფუძვლოდ სთხოვენ HACCP-ს
-
მენეჯერები შიშის გამო იწყებენ ზედმეტ ხარჯებს
-
ბიზნესი ვერ არჩევს, რა ეკუთვნის და რა – არა
კანონი მკაფიოა: HACCP არ არის უნივერსალური ყველა ბიზნესისთვის
დასკვნა
🔹 აფთიაქებს ზოგადად HACCP არ ეხება
🔹 ეხება მხოლოდ იმ ნაწილში, სადაც არის სურსათთან შეხება
🔹 კანონით მკაცრად არის გამიჯნული სურსათი და მედიკამენტი
🔹 ზედმეტი მოთხოვნები ხშირად ინფორმაციის ნაკლებობის შედეგია